و اين اميه ابن عبد اللّه بن ابى العاص بن عبد شمس [ 1 ] بود ، و عبد الملك خراسان را به اميه داد اندر سنه اثنى و سبعين . و اميه بخراسان آمد ، بحير عاصى شد ، و كندز [ 2 ] مرو را حصار گرفت ، و چندگاه اندران حصار بود ، آخر اميه او را فرود آورد و بكشت . و دو برادر بود مر بحير را : يكى را بديل [ 3 ] نام بود ، و ديگرى را شمر دل [ 4 ] آن هر دو را نيز با او بكشت . و اميه بن عبد اللّه هفت سال در ولايت خراسان بماند ، و از بودن اميه بر دل حجاج بن يوسف همى رنج بود ، و حيلتها ساخت ، تا عبد الملك اميه را معزول كرد ، و خراسان را و سيستان به حجاج بن يوسف داد . حجاج بن يوسف [ 5 ]

--> [ ( 1 - ) ] در هر دو نسخه چنين است . البلدان يعقوبى و تاريخ يعقوبى : اميه بن عبد اللّه بن خالد بن اسيد بن ابى العيص بن اميه بن عبد شمس . وى از اشراف قريش بود متوفى 87 ه . ( الاعلام 1 ر 364 ) . [ ( 2 - ) ] هر دو : كندر . كهندز كه معرب آن قهندز است ، در شهرهاى قديم نشستنگاه امراء بود ، و آن را در سيستان ارگ و در ما وراء النهر درون و در بعضى جايها بالاحصار هم مىگفتند ، كه بيرون آن شارستان و بيرون شارستان ربض بود ( معجم البلدان 3 ر 25 ) . [ ( 3 - ) ] در هر دو نسخه بدل ؟ كه صحيح آن بديل بضمهء با و فتحه دال بن ورقاء است ( تاريخ يعقوبى 2 ر 58 ) . [ ( 4 - ) ] كذا در هر دو . كه به فتحهء اول و دوم و سكون را و فتحهء دال بود ، و به اين نام در عرب تسميه ميشد مانند شمردل بن شريك شاعر هجاء متوفى 80 ه . و شمردل بن عبد اللّه ليثى شاعر عصر اموى متوفى 107 ه . ( الاعلام 3 ر 255 ) . [ ( 5 - ) ] حجاج بن يوسف بن حكم ثقفى قايد دلاور و سفاك و خطيب و حكمران معروف دورهء امويست كه در طايف حجاز در سنه 40 ه . به دنيا آمد ، و در رجال لشكرى عبد الملك بن مروان شهرت يافت و و بر حجاز و عراق بيست سال والى بود ، و عبد اللّه بن زبير را در مكه بكشت و جنگ را فتح كرد . شهر واسط در عراق بنا كردهء اوست و در سنه 95 ه . از جهان رفت ( الاعلام 2 ر 175 ) .